Het verjongen van bos geeft bodembegroeing licht en ruimte. Verwijderen van ongewenste of woekerende bomen en struiken. Aan het werk met beugelzagen, jirizaag, snoeizaag en stokzaag.

Rooien van bomen en struiken

Bomen tot een meter hoog kun je meestal nog wel met de hand uittrekken. Pak in gehurkte houding het boompje zo laag mogelijk vast. Strek de benen, zodat de rug niet wordt belast. Wordt trekken te moeizaam, steek dan een steekspade schuin in de wortels. Dit gaat het beste als een tweede persoon gelijktijdig trekt aan de boom. Na enkele steken rondom de boom zijn alle wortels los. Als sommige wortels te dik of taai zijn, kun je deze met een bijl(tje) of rodax loshakken van de stam. Denk bij gebruik van spade en bijl om uw collega die de boom vasthoudt! Stamp de grond bij de gerooide boom goed aan, want losse grond vormt een ideaal kiembed voor nog aanwezige zaden.

Vellen en uitsnoeien

Als enige heruitloop geen probleem is, of als de boom te dik is om uit te steken, wordt hij afgezaagd. We gebruiken hiervoor een groot type beugelzaag. Het zagen gaat het gemakkelijkst met twee personen, die om beurten trekken. Degene die niet aan de beurt is om te trekken moet niet duwen, maar alléén zorgen dat het zaagblad recht in de snede blijft. Is er voor een beugelzaag niet genoeg ruimte om te manoeuvreren, dan is een jirizaag handig.

Dikkere bomen worden voorzien van een valkerf. Dit is een horizontale snede die zorgt dat de zaag niet gaat klemmen en de boom de gewenste richting op valt.

Natuurlijk kunt u in plaats van zagen ook hakken met een grote bijl (aks). Dat is veel spannender maar kost veel meer spierkracht en zweetdruppels.

De gevelde boom wordt van kroon en alle zijtakken ontdaan. Dit kunt u doen met een bijltje, hiep of rodax. Sla altijd in de richting van de kroon, schuin in de nerven van het hout. Veiliger dan bijltje of hiep is het uitsnoeien met een kleine, driekantige beugelzaag, die ook wel katterug wordt genoemd. Tenslotte zaagt U de stam met een grote beugelzaag in stukken van ongeveer een meter lang.

Ringen

Als de boom niet meteen weg hoeft, kan ringen een natuurvriendelijk alternatief zijn voor omzagen. Over een breedte van 10-15 cm wordt de bast rondom de stam verwijderd. Dit gaat heel goed met klein slaggereedschap. Doordat dan de wortels niet meer van voedsel uit de bladeren worden voorzien, sterft de boom langzaam af op dezelfde manier als dat in de natuur ook vaak gebeurt. Tijdens het sterven biedt hij levensmogelijkheden voor tal van insekten en vogels.

Beugelzaag

Een beugelzaag bestaat uit een metalen beugel waartussen een hardstalen zaagblad is gespannen. Grote beugelzagen gebruik je voor het vellen van bomen en het zagen van stammen in meterstukken. Grotere beugelzagen hanteer je het gemakkelijkst met twee personen. De tanden van de zaag zijn aan twee kanten geslepen, zodat beide personen beurtelings kunnen trekken. Maak grote, rustige halen, zodat je het blad over de hele lengte benut, en oefen vooral geen druk uit op het zaagblad. Als bij het vellen van een boom de zaag gaat klemmen, wrik dan nooit aan de zaag, maar probeer door duwen aan de stam de zaagsnede verder open te krijgen.

De kleine, driekantige beugelzaag gebruik je voor het wegsnoeien van takken. Hij is heel geschikt voor gebruik door één persoon.

Wegzetten en transport: Zet tijdens het werk de zaag rechtop tegen een boomstam. Hang hem nooit op in een boom, dan kan er iemand inlopen. Draag een beugelzaag altijd in het midden van de beugel met de tanden iets naar buiten gericht. Bij vervoer over de openbare weg is een beschermkap wettelijk verplicht.

Onderhoud: Tanden van beugelzagen kunnen niet worden geslepen. Na herhaald gebruik, als de zaag niet scherp meer is, wordt het zaagblad in zijn geheel vervangen. Zet hiervoor de zaag rechtop met de tanden van je af. Maak het handvat open en verwijder het oude zaagblad (denk erom de pennetjes niet kwijt te raken). Zet het nieuwe blad erop en druk het handvat op de grond tot het dichtklapt.

Jirizaag, snoeizaag en stokzaag

De jirizaag is een trekzaag die bestaat uit een iets rondgebogen blad en een houten handvat. Hij is ontwikkeld om bomen tot een dikte van 15 cm te vellen. Snoeizaag en stokzaag zijn ook trekzagen. Ze hebben een veel kleiner zaagblad en zijn bedoeld voor het wegsnoeien van takken.

Onderhoud: De tanden van de jirizaag, snoei- en stokzaag worden met een driekantige vijl met de hand geslepen. De tanden worden na iedere slijpbeurt gezet, zodat alle tanden even ver uit elkaar staan. Slijpen en zetten is het werk voor een vakman.

Wegzetten en transport: De jirizaag wordt met de tanden naar beneden tegen een boom gezet. Hang hem nooit in een boom of leg hem zonder beschermkap op de grond. De beschermkap is verplicht bij transport over de openbare weg.

Andere mogelijke werkzaamheden...

Waar we dit jaar actief in de natuur zijn vind je in het overzicht kampen...